२०८३ कार्तिक ११ गते मङ्गलवार

वन जङ्गल जोगाउने सबैको दायित्व



xr:d:DAFhdlDCpbw:1435,j:4195510760487332985,t:23103106

हामी सबैलाई थाहा छ कि पृथ्वीमा जीवनका लागि जंगल एक अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छ। वन्यजीवन, वातावरण र जलवायु परिवर्तनमा यसको योगदान न मापन गर्न सकिने हुन्छ। वनस्पति र जनावरहरूको आवास, हावाको ताजगी, जलको संरक्षण र माटोको सुरक्षा यसका मुख्य पक्ष हुन्। यद्यपि, आजको दिनमा हाम्रो जंगलहरू अन्धाधुंध कटाइ, बढ्दो प्रदूषण र असंवेदनशील व्यवहारका कारण संकटमा छन्।

वन जोगाउनको दायित्व केवल सरकारको मात्र होइन, हामी सबैको हो। सबै नागरिकहरूलाई आफ्नो उत्तरदायित्व सम्झाउनका लागि सरकार र स्थानीय निकायहरूले सक्रिय कदम चाल्न आवश्यक छ। सरकारलाई दायित्व पुरा गर्नका लागि कडा कानूनी व्यवस्थाहरू लागू गर्नु पर्छ, जसले वन संरक्षणलाई प्राथमिकता दिन्छ। साथै, व्यक्तिहरूसँगको भागीदारीका लागि सचेतना अभियान र वृक्षारोपण कार्यक्रमलाई प्रोत्साहित गर्न जरुरी छ।

साथै, वन संरक्षणलाई आर्थिक र सामाजिक विकाससँग जोडेर हेर्न आवश्यक छ। हाम्रो जीवनयापन र रोजगारका अवसरहरू जंगलसँग सिधा जडित छन्। वन्यजीवन र पारिस्थितिकीय सन्तुलनलाई नष्ट गर्दा, हामी आफ्नो भविष्यलाई संकटमा पारीरहेका छौं। यसैले वन जोगाउने कार्यमा सबैको सक्रिय सहभागिता अनिवार्य छ।

वृक्षारोपण र जंगल संरक्षणको अभियानलाई निजी क्षेत्र, शिक्षा संस्थान र आम नागरिकहरूको साथमा बलियो बनाउनु पर्छ। जब हामी सबै मिलेर काम गर्नेछौं, मात्र हामी हाम्रो प्राकृतिक धरोहरलाई बचाउन सक्षम हुनेछौं।

हामी सबैको साझा जिम्मेवारी हो कि हामी जंगललाई बचाउने प्रयासमा सहभागी होऔं, ताकि आउने पुस्ता पनि यो प्रकृतिक सम्पत्ति अझै स्वस्थ र समृद्ध अवस्थामा पाओस्।

आगलागी हुँदाका असर

आगलागी, विशेषगरी वन क्षेत्रहरूमा लाग्दा, केवल एक प्राकृतिक आपत्ति मात्र होइन, अपूरणीय क्षति पुर्याउने एक गम्भीर समस्याको रूपमा हाम्रो सामु देखा परेको छ। नेपालजस्ता विकासशील देशहरूमा आगलागीले पारिस्थितिकीय सन्तुलनलाई नष्ट गर्दै वातावरणीय र सामाजिक संकटको रूप लिन्छ। यसको असरहरू तत्काल र दीर्घकालीन दुवै छन्, जसले हाम्रो जीवन र समृद्धिमा गम्भीर असर पार्छ।

वन्यजीवन र पारिस्थितिकीय सन्तुलनका दृष्टिकोणबाट, आगलागीले जंगलका अंशहरू नष्ट गरेर जैविक विविधता घटाउँछ। प्रत्येक वनस्पति र प्राणीले पारिस्थितिकीय प्रणालीमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ, र आगलागीले यसलाई ध्वस्त पार्दा जैविक सन्तुलन बिग्रिन्छ। वन्यजीवनका लागि ठुलो चुनौती सिर्जना हुन्छ, र केही प्रजातिहरूको अस्तित्व नै संकटमा पर्न सक्छ।

वातावरणीय प्रभावको कुरा गर्दा, आगलागीले हावामा ठूलो मात्रामा कार्बन डाइअक्साइड र अन्य हानिकारक ग्याँसहरूको उत्सर्जन गर्दछ, जसले जलवायु परिवर्तनको समस्या झनै तीव्र बनाउँछ। यसले केवल वनस्पति र जनावरहरूलाई मात्र नभई, मानव जीवनलाई पनि प्रभावित गर्दछ। वातावरणीय प्रदूषण र वायुमण्डलीय अस्थिरता हामी सबैका लागि ठूलो खतरा बनेको छ।

आगलागीको माटोमा पनि गम्भीर असर पर्छ। आगोले माटोको संरचनालाई कमजोर बनाउँछ, जसका कारण माटो अपरदन र बाढीको जोखिम बढ्छ। यो कृषि र पानीका स्रोतहरूको लागि ठूलो चुनौती हो। जब जंगलहरूको रक्षात्मक भूमिका समाप्त हुन्छ, तब तिनीहरू माटो र पानीको संरक्षित गर्ने कार्यमा असमर्थ हुन्छन्, जसका कारण कृषिको उत्पादन घट्न सक्छ।

सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको मानव जीवन र त्यसको समृद्धि हो। आगलागीले अक्सिजनको आपूर्ति घटाउँछ, मानिसहरूको स्वास्थ्यमा नकरात्मक असर पुर्याउँछ र ग्रामीण क्षेत्रका समुदायलाई विस्थापित बनाउँछ। यसका कारण जीवनयापनका साधनहरू गुम्न सक्छ र विपद्को अवस्था उत्पन्न हुन्छ। साथै, आगलागीले ठूलो आर्थिक नोक्सानी पुर्याउँछ, जसले खेती, पर्यटन र अन्य वनमूलक व्यवसायहरूलाई प्रभावित गर्छ।

यस समस्याको समाधानको लागि सरकार, स्थानीय समुदाय, र नागरिक समाज सबैको एकीकृत प्रयास आवश्यक छ। यसका लागि कडा कानूनी प्रावधानहरू, जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई न्यूनीकरण गर्ने उपायहरू, र वन संरक्षणमा जन जागरूकता अभियानहरूलाई बढावा दिन जरुरी छ। सरकारसँगै, हामी सबैको दायित्व हो कि हाम्रो वन, जल र माटोको संरक्षणमा हामी पनि सक्रिय भागीदार बनौं।

अन्ततः, आगलागी केवल एक प्राकृतिक आपत्ति मात्र होइन, यो हाम्रो सामूहिक दायित्व र प्रयासको अभावको परिणाम हो। हामी सबै मिलेर सही कदम चाल्न सक्दा मात्र हामी यसका दुष्परिणामहरूलाई कम गर्न सक्छौं र हाम्रो प्राकृतिक सम्पत्ति बचाउन सक्छौं।

प्रकाशित मिति : २०८१ चैत्र २६ गते मङ्गलवार